Nhãn lồng – Đặc sản nổi tiếng Hưng Yên

Đất Hưng Yên nổi tiếng qua câu ca: thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến. Không những vậy, Hưng Yên lại có sản vật quý là nhãn lồng tiến vua. Nhãn được trồng ở nhiều nơi trên đất nước nhưng lại “bén duyên” với mảnh đất Hưng Yên bởi loại nhãn nơi đây sai trĩu quả, khi chín hương thơm lan tỏa khắp đất trời.

Nguồn gốc đặc sản nhãn lồng Hưng Yên

Ở chùa Hiến có cây nhãn cổ thụ, dân trong vùng gọi là cây nhãn tổ, được xem là tiêu biểu của địa phương. Cây nhãn này đã được dựng bia ghi danh.

Dân gian tương truyền xưa kia có vị quan đi tuần ngang qua vào đúng mùa nhãn chín. Ngài ăn thử thấy hương thơm, vị ngọt ngấm vào từng thớ thịt đến độ mê mẩn tâm hồn. Biết đây là sản vật quý, ngài liền đem tiến vua. Tin đồn nhãn lồng Hưng Yên từ đó bay xa khắp kinh thành. Những năm sau, cứ vào đầu thu, người dân lại đem nhãn tiến vua, từ đó nhãn lồng còn được gọi tên khác là nhãn tiến vua.

Thứ sản vật quý ấy nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn trở thành loại hàng hóa đặc biệt theo chân các nhà thương lái đến xứ sở mặt trời mọc Nhật Bản với số lượng lớn ở thế kỷ XVI – XVII.

Nhãn lồng Hưng Yên quả to, vỏ có màu vàng nâu nhạt, cùi dày, ráo nước. Có câu ca dao được lưu truyền: “Nhãn lồng bổ ngập dao phay” để chỉ tiêu chuẩn nhãn ngon quả to, hạt nhỏ. Mùi hương của loại trái cây này cũng rất đặc trưng, đó không phải là một mùi thơm nức mũi mà nhẹ nhàng, tinh khiết và dịu mát.

Đặc điểm của nhãn lồng

Nhãn lồng Hưng Yên có vỏ màu vàng sậm tự nhiên, vị ngọt, thơm, quả to, cùi dày, giòn, hạt nhỏ đen nháy, mùi thơm tự nhiên, đáy có hai dẻ cùi lồng xếp khít vào nhau. Nhãn lồng chín rộ vào thời điểm cuối tháng 8 và đầu tháng 9 dương lịch.

Quả nhãn lồng Hưng Yên có hình tròn, vỏ ngoài màu vàng xám, hầu như nhẵn. Hạt nhãn đen nhánh, có lớp mỏng màu trắng bao bọc. Nhãn thường ra hoa sau tết âm lịch và cho thu hoạch quả vào khoảng tháng 7-8. Nhãn được trồng nhiều ở Việt Nam, miền Hoa Nam, Thái Lan, Ấn Độ, và Indonesia…Hiện nay có nhiều giống khác nhau như: nhãn trơ cùi, nhãn nước, nhãn xuồng cơm vàng, Nhãn lồng Hưng Yên, Nhãn tiêu da bò…

Hương vị đặc sản nhãn lồng Hưng Yên

Nhãn lồng khi đưa lên miệng có vị ngọt thơm, giòn dai. Có lẽ, chính vì vậy mà nhà bác học Lê Quý Đôn đã từng nhận xét khi được thưởng thức nhãn lồng “Mỗi lần bỏ vào miệng thì tận trong răng lưỡi đã nảy ra vị thơm tựa như nước thánh trời cho”. Kỳ lạ thay, ở nước Nam này nơi đâu chẳng có nhãn, trong đó có những địa phương có cùng khí hậu, cùng chất đất nhưng chỉ có nhãn lồng Hưng Yên mới có được hương vị thơm ngon nổi tiếng đến vậy.

Nhãn lồng còn được sấy khô thành long nhãn dùng làm thuốc chữa bệnh, là loại thần dược có tác dụng chữa mất ngủ, chóng mặt, đau đầu, giúp tăng cường sức khỏe… Ngoài ra, người ta còn dùng nhãn lồng để chế biến ra món chè sen long nhãn – một món ăn thanh tao phổ biến trong mùa hè. Sen và nhãn lồng, hai thứ đặc sản cao quý ấy “kết duyên” với nhau trong bát chè long nhãn hạt sen, tạo nên thứ hương vị say đắm lòng người.

Giá trị dinh dưỡng của nhãn lồng

Nhãn lồng là trái cây mang đến nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Sau đây là một số tác dụng chính của quả nhãn và một số lưu ý khi ăn nhãn:

• Nhãn lồng có tác dụng chữa suy nhược thần kinh, nhãn khô nấu chè hoặc nấu nước có khả năng chống suy nhược thần kinh rất hiệu quả
• Ăn quả nhãn tốt cho lá lách
• Ăn nhãn giúp tăng tuần hoàn máu và tạo cảm giác dễ chịu đối với hệ thần kinh gần lách và tim.
• Ăn quả nhãn có tác dụng chăm sóc và làm đẹp da, đặc biệt là da vùng mắt.
• Ăn quả nhãn tốt cho răng miệng giúp cho răng chắc khỏe, trị nướu răng và chống đau họng
• Nhãn lồng được biết đến là loại hoa quả chống lại các phân tử gốc tự do trong cơ thể và bảo vệ các tế bào không bị tổn thương. Do đó, nó có khả năng kéo dài tuổi thọ cho con người.