Hồng xiêm Xuân Đỉnh – Đặc sản phía Tây Hà Nội

Hồng xiêm còn có tên gọi khác là lồng mứt, xa-pô-chê,… là loài cây thân gỗ, sống lâu năm và xanh tốt quanh năm, có nguồn gốc từ Nam Mexico, Trung Mỹ và Caribbe.

Đặc điểm của hồng xiêm

Hồng xiêm là loại cây cao khoảng 2 – 10m. Là loại cây có khả năng chống gió tốt và vỏ cây có nhựa mủ nhiều, giống như gôm. Lá cây màu lục, bóng hai mặt, lá mọc tập trung đầu đầu cành, hình elip hoặc ô-van, dài 7-15cm, mép trơn. Hoa trắng, có hình dạng quả chuông và có 6 tràng hoa hình thùy.

Quả hồng xiêm là loại quả mọng, hình cầu hoặc hình trứng hoặc hình thon dài, đường kính từ 4-8cm và chứa khoảng 2-10 hạt màu đen bóng. Vỏ quả nâu-vàng nhạt. Bên trong là lớp thịt quả có màu nâu ánh đỏ kết hợp với ruột quả lê.

Chỉ nên ăn quả hồng xiêm khi đã chín vì quả màu xanh có rất nhiều nhựa, dính như latex.Để biết hồng xiêm chín hay xanh, người ta có thể nắn quả và ngửi hương thơm vì vỏ quả không đổi màu, nếu quả mềm và dậy mùi thơm là đã chín, cứng và chưa có mùi thơm là còn xanh. Khi cạo bớt một ít lớp phấn vỏ nâu vàng, lộ ra lớp da quả, màu xanh lá cây, xanh đậm là quả non; xanh lá mạ là quả già.

Hồng xiêm ra quả thành 2 đợt trong một năm tuy hiên cũng có thể ra hoa cả năm, ngoại trừ những vùng có nhiệt độ về mùa đông xuống thấp hơn 15-17 độ C. Tại Việt Nam, đây là loài cây có nguồn gốc từ Thái Lan (Xiêm), ngoài ra do hình dáng giống như quả hồng nên mới được gọi là hồng xiêm.

Thành phần dinh dưỡng của quả hồng xiêm

Hồng xiêm cũng là loại trái cây chứa rất nhiều chất dinh dưỡng. Cụ thể, trong 100gr thịt quả hồng xiêm gồm những chất như sau:

Năng lượng: 83 calo
Nước: chiếm 78% khối lượng quả
Carbs: 20gr
Chất đạm: 0.4gr
Chất béo: 1.1gr
Chất xơ: 5.3gr
Vitamin A: 60 IU
Vitamin C: 12.7mg
Nhiều khoáng chất như: 21mg canxi, 0.8mg sắt, 12mg magie, 12mg phốt pho, 193mg kali, 12mg natri,…

Thành phần hóa học

Cây hồng xiêm chứa thành phần hóa học đa dạng, bao gồm:

Hạt chứa axit xyanhhydric và dầu béo 23%.
100g quả hồng xiêm chứa chất đạm 0.44g, chất béo 1.10g, sắt 0.8mg, beta-carotene 60IU, phốt pho 12mg, canxi 21mg, riboflavin (vitamin B2) 0.02mg, pyridoxine (vitamin B6) 0.037mg, pantothenic acid (vitamin B5) 0.252mg, potassium 193mg, vitamin C 14.7mg,…
Quả xanh và nhựa chứa gôm nhựa, trong gôm nhựa chứa 1.7% hydrat cacbon, 40% nhựa, 35% nước và một số chất khác.
Vỏ cây non chứa một ít alkaloid, tannin và saponin.

Tác dụng của hồng xiêm với sức khỏe

Dưới đây là một số tác dụng nổi bật về sức khỏe mà cơ thể có được nhờ sử dụng quả hồng xiêm đúng cách:

Bổ xung năng lượng tức thì

Trong hồng xiêm, hàm lượng glucose cao nên có thể cung cấp đường cho cơ thể trong một vài phút. Đó cũng là lý do tại sao hồng xiêm tốt cho những người cần bổ sung năng lượng như thai phụ, trẻ em đang phát triển, các vận động viên.

Ngoài ra, với hàm lượng cao carbohydrates và các chất dinh dưỡng thiết yếu, hồng xiêm mang lại nhiều lợi ích cho những bà mẹ đang mang thai và cho con bú.

Loại quả này còn làm giảm suy nhược cơ thể và các triệu chứng khác trong thời kỳ mang thai như buồn nôn, chóng mặt.

Ngăn ngừa táo bón, tiêu chảy

Hồng xiêm chứa nhiều chất xơ (khoảng 5,6 g/100 g), làm giảm nguy cơ bị táo bón, đồng thời còn hỗ trợ các tế bào ruột già và tăng khả năng chống nhiễm trùng. Vì thế, đây là phương thuốc nhuận tràng rất hiệu quả.

Bên cạnh đó, hồng xiêm còn là nguồn cung cấp phong phú tannin và polyphenolic – các chất có lợi cho đường tiêu hóa. Hồng xiêm sẽ giúp loại bỏ chất thải, làm sạch dạ dày dẫn đến giảm tiêu chảy.

Các khoáng chất dồi dào trong loại quả này cũng giúp cho việc hình thành các enzyme cần thiết trong dạ dày, từ đó điều chỉnh quá trình trao đổi chất và giữ cho đường tiêu hóa luôn sạch sẽ.

Giảm căng thẳng và chống trầm cảm

Hàm lượng vitamin C trong quả hồng xiêm sẽ giúp cơ thể tăng cường hệ thống miễn dịch giống như một loại thuốc an thần, từ đó giảm bớt triệu chứng căng thẳng mà bạn gặp phải trong cuộc sống hằng ngày, như áp lực công việc và học hành.Do đó những người hay bị mất ngủ, lo âu và trầm cảm thường được khuyên nên ăn loại quả này.

Ngoài ra, lượng carbohydrate trong quả hồng xiêm còn góp phần tăng cường năng lượng để duy trì hoạt động mỗi ngày.

Hỗ trợ giảm cân

Chế độ ăn nhiều chất xơ, gồm việc bổ sung quả hồng xiêm vào chế độ ăn uống hằng ngày cũng sẽ giúp cơ thể giảm bớt sự thèm ăn. Vì chất xơ có thể làm giảm mức độ tăng đột biến của glucose trong máu, giúp cơ thể không tiêu thụ thêm các thực phẩm chứa carbs khác cũng như giảm bớt việc tích trữ chất béo trong cơ thể, nhờ đó giảm cân hiệu quả hơn.

Ngăn ngừa bệnh thiếu máu

Khi cơ thể bị thiếu sắt, sẽ không thể sản xuất ra được hemoglobin giúp vận chuyển oxy đến các tế bào trong cơ thể để hoạt động. Vì thế, khi bị thiếu sắt, cơ thể bạn gặp nhiều triệu chứng như cảm giác mệt mỏi, thiếu năng lượng và thần kinh kém.

Do đó, hãy bổ sung quả hồng xiêm bên cạnh các thực phẩm có tác dụng bổ máu như thịt bò để cải thiện tình trạng bệnh, nhất là giúp cho trẻ em và phụ nữ mãn kinh phòng chống được bệnh thiếu máu thường gặp.

Tốt cho mắt

Hồng xiêm là trái cây chứa hàm lượng vitamin A rất lớn. Theo nhiều nghiên cứu, vitamin A giúp cải thiện tầm nhìn, kể cả ở tuổi già. Vì vậy, để duy trì thị lực tốt, bạn nên ăn hồng xiêm thường xuyên.

Tốt cho não

Hàm lượng chất sắt trong quả hồng xiêm cũng có tác dụng giúp não bộ hoạt động tốt khi góp phần cung cấp lượng oxy di chuyển đến não.

Hơn nữa, đồng trong quả hồng xiêm còn hỗ trợ tốt cho sự hoạt động của những chất dẫn truyền thần kinh như galactose và dopamine, nhờ đó cải thiện được tâm trạng và tập trung cao độ hơn.

Ngăn ngừa cảm cúm

Nhờ chứa vitamin C và một số hợp chất có đặc tính chống viêm, quả hồng xiêm có khả năng chống lại bệnh cảm cúm cũng như giảm thiểu các dấu hiệu liên quan đến cảm cúm như ho và nghẽn đờm.

Thậm chí, bằng chứng cho thấy quả hồng xiêm còn có lợi trong việc ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng phổi và viêm phổi diễn ra trong cơ thể.

Giúp chắc khỏe xương khớp

Khoáng chất đồng trong quả hồng xiêm có đặc tính chống viêm, giúp loại bỏ độ cứng và giảm bớt triệu chứng đau khớp, cơ bắp và khắc phục các mô liên kết.

Sự hiện diện của khoáng chất đồng cần thiết cho sự phát triển của xương, cơ bắp và mô liên kết. Do đó, nếu cơ thể bị thiếu hụt đồng thường dẫn đến bệnh loãng xương, cơ và khớp yếu, giảm sức bền hoặc dễ gãy xương.

Chính vì thế, việc ăn quả hồng xiêm hoặc uống sinh tố từ loại quả này đều cung cấp chất đồng cùng với nhiều khoáng chất khác như kẽm, canxi và mangan đều khắc phục được tình trạng xương khớp hiện tại.

Ngăn ngừa ung thư

Các chất chống oxy hóa, chất xơ và dinh dưỡng được tìm thấy trong loại quả này cũng giúp bảo vệ cơ thể chống lại bệnh ung thư. Ví dụ, vitamin A bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh ung thư phổi và khoang miệng.

Chống viêm, ngăn ngừa vi khuẩn

Hàm lượng tannin có trong hồng xiêm được coi là một chất chống viêm tuyệt vời. Bên cạnh khả năng giúp phòng chống các bệnh như viêm thực quản, viêm ruột, hội chứng kích thích ruột và viêm dạ dày, tannin còn làm giảm sưng và đau.

Chất chống oxy hóa polyphenol được tìm thấy trong trái cây này giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của virus, chống ký sinh trùng và kháng khuẩn.

Vitamin C ngăn chặn các gốc tự do có hại cho cơ thể. Sắt, folate, niacin và pantothenic giúp hệ tiêu hóa hoạt động khỏe mạnh.

Cầm máu

Hồng xiêm có thể ngăn ngừa chảy máu trong các trường hợp chấn thương. Hạt của loại quả này còn được sử dụng để giảm vết muỗi đốt và côn trùng cắn.

Lợi ích khác

Lượng magie có trong hồng xiêm có lợi cho máu và cách mạch máu. Kali giúp điều hòa huyết áp ổn định và thúc đẩy hệ tuần hoàn khỏe mạnh.

Folate và sắt ngăn chặn các bệnh thiếu máu. Ngoài ra trái cây này còn cải thiện sức đề kháng giúp cơ thể chống lại nhiều bệnh truyền nhiễm.

Hồng xiêm đóng vai trò như một chất lợi tiểu, giúp loại bỏ các độc tố ra khỏi cơ thể qua đường tiểu thường xuyên.

Hàm lượng vitamin C dồi dào giúp chống ho và cảm lạnh rất hiệu quả. Ăn hồng xiêm thường xuyên giúp bạn phòng chống và điều căn bệnh nhiễm trùng lạnh mãn tính.

Các chất chống oxy hóa này giúp ngăn chặn các gốc tự do, làm giảm các nếp nhăn ở phụ nữ.

Tác dụng của cây hồng viêm theo Đông Y:

Quả hồng xiêm có tác dụng sinh tân dịch, nhuận tràng, thanh nhiệt, giải khát. Thường được dùng để trị táo bón và đại tiện khó khăn.

Vỏ cây có tác dụng bồi bổ. Vỏ và quả xanh thường được sử dụng để trị sốt rét, tả, lỵ và tiêu chảy.

Quả xanh còn được có tác dụng giải độc khi uống thuốc xổ quá liều.

Hạt lợi tiểu và hạ sốt, chủ trị sốt cao và tiểu tiện không thông.

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Thành phần Potassium trong hồng xiêm có tác dụng hạ áp.

Với hàm lượng dinh dưỡng dồi dào, sử dụng hồng viêm vào thời gian mang thai có tác dụng ngăn ngừa thiếu máu và thiếu canxi ở sản phụ. Ngoài ra loại quả này có thúc đẩy phát triển hệ thần kinh của thai nhi.

Polyphenol và tannin trong quả hồng xiêm có tác dụng làm sạch dạ dày, giảm tiêu chảy và điều hòa hoạt động của đường ruột.

Sapoche chứa nhiều chất chống oxy hóa, có tác dụng ngăn ngừa lão hóa, giảm hình thành nếp nhăn và ngăn ngừa các bệnh mãn tính như tim mạch, thoái hóa tế bào thần kinh, ung thư đại tràng,…

Dược liệu còn chứa axit folic, giúp tái tạo tế bào hồng cầu mới và ngăn ngừa dị tật thai nhi.

Một số nghiên cứu sơ bộ cho thấy, hồng viêm có tác dụng làm dịu và giảm áp lực lên hệ thần kinh trung ương. Do đó sử dụng loại quả này thường xuyên có thể giảm tình trạng lo âu, mất ngủ và giảm các triệu chứng trầm cảm.

Hàm lượng canxi trong sapoche có tác dụng tăng mật độ xương và hỗ trợ điều trị bệnh loãng xương ở phụ nữ tiền mãn kinh.

Hồng xiêm chứa hàm lượng sắt và folate dồi dào. Các thành phần này có tác dụng ngăn ngừa thiếu máu, tăng cường hệ miễn dịch và loại bỏ độc tố tích tụ qua đường tiểu.

Tham khảo thêm một số tác dụng của hồng xiêm:

Nhựa cây được sử dụng để sản xuất kẹo cao su.
Chiết xuất từ hạt sapoche được thoa lên tóc nhằm duy trì độ mềm mượt, giảm số lượng tóc rụng và giảm độ nhạy cảm của da đầu.
Nhân dân Campuchia sử dụng quả sapoche xanh để chữa lỵ.

Một số nơi sử dụng quả non và lá non của cây sapoche giã nát và đắp lên vết chó, mèo cắn để giảm sưng đau.